هشدار جدی در بازار آهنآلات؛ مواد اولیه در صف طولانی گمرک
بازار آهنآلات در ماههای اخیر تحت فشار مجموعهای از مشکلات قرار گرفته؛ از محدودیت انرژی و کاهش تقاضا گرفته تا نوسانات ارز و بیثباتی تصمیمات اقتصادی. اما در میان همه این عوامل، یک گره مهمتر از بقیه خودنمایی میکند: اختلال در ورود مواد اولیه و تجهیزات تولید فولاد.
این مسئله در ظاهر یک چالش اداری یا ارزی است، اما در عمل میتواند کل چرخه تولید فولاد و محصولات وابسته را با مشکل مواجه کند. گزارش فعالان صنعت نشان میدهد فرآیند ثبت سفارش، تخصیص ارز و واردات برخی اقلام ضروری با کندی و مانع جدی روبهرو شده؛ موضوعی که اگر ادامهدار باشد، روی تولید و قیمت آهنآلات اثر مستقیم خواهد گذاشت.
زنجیره تأمین درگیر بروکراسی
بخش زیادی از فولادسازان طی سالهای اخیر تلاش کردهاند وابستگی خود به ارز دولتی را کاهش دهند و از ارز صادراتی برای تأمین نیازهای وارداتی استفاده کنند. انتظار میرفت این مسیر سادهتر شود، اما در عمل، موانع اداری و محدودیتهای سیستمی باعث توقف یا تأخیر جدی در این روند شده است.
بر اساس گفته فعالان این حوزه، در ماههای اخیر بسیاری از واحدهای تولیدی حتی امکان ثبت سفارش با ارز حاصل از صادرات را هم نداشتهاند. این در حالی است که این گروهها فشار مستقیمی به منابع ارزی کشور وارد نمیکنند و صرفاً از درآمد خود برای تأمین نیاز تولید استفاده میکنند.
این اختلالها باعث شده تأمین مواد اولیه با وقفههای چندماهه مواجه شود؛ وقفهای که در صنعتی با تولید پیوسته، خیلی سریع به کاهش ظرفیت و افت عملکرد منجر میشود.
مواد اولیهای که کوچکاند اما سرنوشتساز
در نگاه اول ممکن است محدودیت واردات برخی مواد چندان مهم به نظر نرسد، اما در صنعت فولاد، حتی اقلام جزئی هم نقش حیاتی دارند. بسیاری از محصولات فولادی، مخصوصاً گریدهای آلیاژی، به موادی وابستهاند که یا در داخل تولید نمیشوند یا کیفیت داخلی آنها پاسخگوی نیاز نیست.
نتیجه این وابستگی، خودش را در بازار نهایی نشان میدهد؛ از جمله در قیمت محصولاتی مثل پروفیل.
برای مثال، فروسیلیکو منگنز یکی از مواد کلیدی در تولید فولادهای آلیاژی است. محدود شدن واردات چنین موادی فقط یک تصمیم تجاری نیست، بلکه مستقیماً کیفیت و استمرار تولید را تحت تأثیر قرار میدهد.
از سوی دیگر، در برخی موارد حتی کالاهای واردشده هم در مرحله ترخیص با مشکل روبهرو میشوند. این موضوع هزینه تولید را بالا برده و فشار زیادی بر نقدینگی شرکتها وارد میکند. در نهایت، تولیدکننده یا ناچار به کاهش تولید میشود یا افزایش هزینهها را به قیمت نهایی منتقل میکند؛ مسئلهای که میتواند روی بازار محصولاتی مثل نبشی و ناودانی هم اثر بگذارد.
احتمال فشار عرضه در ماههای آینده
اگرچه اثر این محدودیتها هنوز بهطور کامل در بازار دیده نمیشود، اما تجربه نشان داده که چنین اختلالهایی معمولاً با تأخیر زمانی، خود را در قالب کاهش عرضه نشان میدهند.
در حال حاضر صنعت فولاد همزمان با مشکلات دیگری مثل محدودیت انرژی، افزایش هزینههای تولید و رکود نسبی تقاضا روبهرو است. اضافه شدن مشکل تأمین مواد اولیه میتواند این وضعیت را پیچیدهتر کند و حتی باعث کاهش تولید برخی محصولات خاص شود.
برای بازار آهنآلات، این موضوع یک سیگنال مهم است؛ چون کاهش تولید در بخش بالادست میتواند در آینده نزدیک روی موجودی انبارها، عرضه در بورس کالا و در نهایت قیمت محصولات اثر بگذارد. از جمله قیمت تیرآهن و سایر مقاطع فولادی.
نیاز به اصلاح پیش از تشدید بحران
در شرایط فعلی، یک فاصله جدی بین هدف حمایت از تولید و واقعیت اجرای سیاستها دیده میشود. صنعت فولاد بهعنوان یکی از بخشهای مهم صادراتی کشور، نقش کلیدی در اقتصاد دارد و هر اختلال در تأمین مواد اولیه آن، اثرات زنجیرهای در اشتغال، صادرات و صنایع پاییندستی ایجاد میکند.
بازار آهنآلات ایران بیش از هر زمان دیگری به ثبات تصمیمگیری نیاز دارد. طی سالهای اخیر این بازار بارها تحت تأثیر شوکهای مختلف مثل انرژی، ارز و مقررات جدید قرار گرفته و هر بار تعادل عرضه و تقاضا را به هم زده است.
اگر وضعیت فعلی ادامه پیدا کند، احتمال افت تولید و افزایش فشار قیمتی در بازار وجود دارد؛ سناریویی که نه به سود تولیدکننده است و نه مصرفکننده. به همین دلیل، بازنگری در فرآیندهای وارداتی و هماهنگی بین نهادهای تصمیمگیر، یکی از ضرورتهای اصلی برای جلوگیری از بحران در ماههای آینده محسوب میشود.
بهنیا در حوزه آهنآلات یک مجموعه فعال در زمینه تأمین و عرضه مقاطع فولادی و محصولات مرتبط با صنعت ساختوساز است.
این شرکت معمولاً در زنجیره خرید و فروش آهن، پروفیل و سایر محصولات فولادی نقش واسطه و تأمینکننده برای پروژههای عمرانی و صنعتی دارد.